เครื่องมือประเมินระดับงาน (Job Evaluation Tools) คือ เครื่องมือที่ใช้วัดคุณค่าของงานแต่ละตำแหน่ง เพื่อให้สามารถจัดระดับตำแหน่งงานได้อย่างเป็นระบบ ยุติธรรม และสอดคล้องกันทั่วทั้งองค์กร โดยไม่ขึ้นอยู่กับบุคคลที่ทำงานนั้น
🔧 ประเภทของเครื่องมือประเมินระดับงาน
1. Point Factor Method (วิธีให้คะแนนปัจจัย) – นิยมมากที่สุด
-
กำหนด "ปัจจัยหลัก" (Compensable Factors) ที่ใช้เปรียบเทียบ เช่น:
- ความรู้/ทักษะ
- ความรับผิดชอบ
- ความซับซ้อนของงาน
- สภาพแวดล้อมในการทำงาน
- ให้คะแนนแต่ละปัจจัย แล้วรวมเป็นคะแนนรวม
- ใช้คะแนนรวมจัดระดับงาน (เช่น งานได้ 320 คะแนน = ระดับ 3)
📌 ข้อดี: แม่นยำ เป็นระบบ ใช้ได้กับองค์กรทุกขนาด
📌 ข้อเสีย: ใช้เวลามาก ต้องฝึกอบรมผู้ใช้
2. Ranking Method (วิธีจัดลำดับ)
- นำตำแหน่งทั้งหมดมาเรียงลำดับจาก “สำคัญมาก → น้อย”
- เป็นการเทียบกันโดยรวม ไม่ลงรายละเอียด
📌 ข้อดี: ง่าย ใช้เวลาน้อย
📌 ข้อเสีย: ไม่เหมาะกับองค์กรใหญ่ เพราะขาดรายละเอียด
3. Classification/Grading Method (วิธีจัดกลุ่มระดับ)
- สร้างระดับงานมาตรฐานไว้ก่อน (เช่น ระดับ A, B, C, D)
- แล้วเทียบตำแหน่งแต่ละงานเข้ากับระดับที่ตรง
📌 ข้อดี: เข้าใจง่าย
📌 ข้อเสีย: ต้องมีมาตรฐานระดับที่ดีและใช้ประสบการณ์พิจารณา
4. Factor Comparison Method
-
เปรียบเทียบตำแหน่งงานกับค่าจ้างตามปัจจัย เช่น:
- ทักษะ
- ความรับผิดชอบ
- สภาพแวดล้อม
- ใช้การจับคู่เปรียบเทียบระหว่างตำแหน่ง
📌 ข้อดี: เหมาะกับงานเทคนิค
📌 ข้อเสีย: ยุ่งยากและไม่ค่อยใช้ในไทย
🔑 ตัวอย่าง “ปัจจัย” ที่นิยมใช้ใน Point Factor Method
| ปัจจัยหลัก | รายละเอียด |
| ความรู้ / ทักษะ | การศึกษา, ประสบการณ์, ทักษะเฉพาะทาง |
| ความรับผิดชอบ | ด้านคน, งบประมาณ, ทรัพย์สิน, ข้อมูล |
| การตัดสินใจ | ความเป็นอิสระ, ผลกระทบของการตัดสินใจ |
| การแก้ปัญหา | ระดับความซับซ้อน, วิธีการ |
| สภาพแวดล้อมในการทำงาน | ความเสี่ยง, ความกดดัน, อันตราย, สถานที่ |
📊 ตัวอย่างคะแนนปัจจัย (Point Factor Template)
| ปัจจัย | ระดับ 1 | ระดับ 2 | ระดับ 3 | ระดับ 4 | ระดับ 5 |
| ความรู้/ทักษะ | 10 | 20 | 30 | 40 | 50 |
| ความรับผิดชอบ | 10 | 20 | 30 | 40 | 50 |
| การตัดสินใจ | 5 | 10 | 15 | 20 | 25 |
| การแก้ปัญหา | 5 | 10 | 15 | 20 | 25 |
| สภาพแวดล้อม | 2 | 4 | 6 | 8 | 10 |
รวมคะแนนของแต่ละตำแหน่ง → แล้วใช้คะแนนรวมในการจัดระดับงาน